MÜSAİT BİR YERDE ÖLÜR MÜSÜNÜZ?
Guns N’ Roses’ın yıllar sonra yayımladığı 2021 tarihli şarkısı Hard Skool, beklediğim etkiyi yaratmadığı için kapıldığım düşünce demişti ki: “Axl Rose yıllar önce ölmüş olsaydı ve bu şarkı uzun zaman sonra gün yüzüne çıkmış bir kayıt olarak duyurulsaydı, şarkıyla yine aynı derecede mi ilgilenirdik?”
Düşünceye dürüst davranmış ve daha çok ilgileneceğimizi beyan etmiştim efendi gibi.
Bana “Yıldızlar ölmüş olsun istiyor olabilir miyiz?” notunu iliştirtip, şarkıyı Instagram hikâyemde paylaştırdı düşünce. Şarkı, vardığım noktaya ortak bulmak için soru süsü verilmiş bir kanı olarak “hikâye” arşivimdeki yerini aldı.
Axl Rose yıllar önce ölmüş olsaydı posterleriyle, videolarıyla, çekilmiş/çekilecek potansiyel sinema filmleri ve belgeselleriyle yerini korurdu; oysa “Axl bitmiş” mevzularının öznesi olarak konu edilirken, yıllar sonra yayımladığı bir şarkıdan neredeyse bahsedilmiyordu bile. Açıktan “Axl kilo alacağına ölsün” demesek de toplamda vardığımız yer, bu yaklaşımı ortalıyor sanki. Korumaya çalışılan şey, hayranı olunmuş bir sanatçının sağlığı ve “iyi” görünmesinden ziyade hatıralarımız olabilir. Yine de “o günler”i hatırlatan bir simge hâline getirdiğimiz kanlı, canlı, duygulu, hikâyeli bir insanı açıktan ve onun okuyup görebileceği şekilde kurban etmekten geri kalmayışımız bana dehşet veriyor. Yeni bir şarkısı varmış; kimin umrumda?

(Hatırlardaki Axl Rose)
Politik, sanatsal, düşünsel fark etmeksizin değeri kabul görmüş bir ölü, varlığını sürdüren bir kimlikten daha “kullanışlı” bir hâl alıyor. Birkaç cümle bir şey zırvalayıp altına Can Yücel, Dostoyevski, Nietzsche ya da Âşık Veysel yazarak arzu ettiğiniz sosyal medya etkileşimini alabilirsiniz örneğin. Cümlenin sonuna ister Bukowski ister Mevlâna yazın, fark etmiyor. Bu, hayatta olan isimler üzerinden de yapılıyor olsa da, kullanışlılık düzeyi olarak ölülerin tercih edilmesi daha sorunsuz bir akış sağlıyor. Çünkü bir ölü “Hayır, ben böyle bir şey yazmadım/söylemedim.” diyemez fakat hayatta olana atfedilen cümlelerin sözde sahibi, etkileşimi frenleyemese de reddedebilecek kadar hayatta olduğundan itirazını gücü ölçüsünce duyurabilir. Gerçi benzer bir itirazı dillendiren şaire, yazara “Hayır, böyle bir cümleniz var; araştırmanızı öneririm.” denilmesi de yarı kurgu yarı gerçek biçimde mümkün olabiliyor.

“Efendiler” ile başlattığınız ve tamamen uydurmuş olduğunuz bir cümlenin altına Atatürk imzası koyduğunuzda, bunu paylaşmaya ve beğeni göndermeye hazır bir kitle yok mu örneğin? Sosyal medyada Fidel Castro’nun ülkemizin kenar mahalle delikanlısı kıvamındaki sözlerine ya da Nietzsche’nin siyasi seçim süreçlerimize cuk oturan beyanlarına denk gelmediniz mi? “Çay var içersen, ben var seversen” gibi bir şeyi Âşık Veysel‘in yazmadığını artık anlatamaz hâle gelmedik mi?

(Load / Reload Metallicası)
Artık hayatta olmayan ve kıymeti kabul görmüşlerin yakasını bırakmaya niyetimiz olmadığı açık. Peki onları yüklediğimiz anlamdan sıyrılma becerisine sahip olmadıkları için de seviyor olabilir miyiz? Ölenin, öldüğü zamanki hâliyle kalıp değişemeyecek olması bile hayattakiler için ne büyük konfor! Metallica, Load ve Reload zamanında hayal kırıklığı yaşayan eski hayranlarının hışmına uğrarken, Cliff Burton sonsuz uykusunda hayranların gözdesi olmuş bir zamanı sembolize etmeyi sürdürüyordu. Yaşasa bu hikâyenin neresinde olacağını aslında kestirmemiz mümkün değil. Yine de Burton’ın 1986’da ölümsüzleşen hâli ve tavrının tavizsiz kalacağı izlenimine sarılıyoruz. İşte bu, fark etmemiz gereken bir konfor alanı; kendimizi bu alana muhtaç buluyoruz.

Duvarlara posterleri asılan, görüntüleriyle karşılaşınca ortak bir hoşnutluk duygusunu paylaştığımız, güzel günleri anımsatan veya hayali kurulan bir geleceği çağrıştıran pek çok ismin artık hayatta olmamasından memnun olduğumuzu iddia ediyorum. Duvardaki posterinden en sevildiği hâliyle bakan ve artık hayatta olmayan – örneğin – bir gitarist yaşlanmadı, kilo almadı, parmakları yavaşlamadı. Hiçbir “tatsız” sürprize gebe değil ve kimseyi hayal kırıklığına uğratma ihtimali yok. Bir hayran her yıl biraz daha değişirken, o yerini koruyarak belki de hayranın kimliğinin nöbetini tutmayı sürdürüyor.
Hayata iz bırakmayı başarıp dünyadan göçen insanların hatırasında var kılınan bu yük onlarla değil, hayattakilerle ilgili olabilir. Kendimize ve hayatlarımıza dair aradığımız anlamları onların kişiliğinde görmek ve göstermek işimizi kolaylaştırıyordur belki de. O değerlerin yaygın kabulü sayesinde kendimizi de kabul ettirmenin kestirme yolunu bulmuş oluyoruz. Belki de bu, kendi derinliğini bulmak için çaba gerektirmeyen ve itibarı yüksek referanslarla, algılarda yer etme hevesidir.
Sanatla kurduğumuz ilişkiyi ve eserin yarattığı duygular toplamını, sanatçının kendisine fazla taşırmaksızın sürdürmek çözümlerden bir tanesi olabilir. İnsan denilen varlığın “kusurlarıyla” insan olduğu unutulmamalı. Çok etkilendiğimiz eserleri üretmiş olsa da tanrısal bir kutsiyet atfetmekten uzak durmak şart.

İnsan, yaşam akışında çok fazla unsuru, etkiyi ve bileşeni taşıyor. Hayran olunana dair kurduğumuz hayali yerle bir etme pahasına, kurulu imaja yakıştırmadığımız pek çok şey insan denilen varlığa yakışıyor aslında. Hoşumuza gitmeyen, gözümüzdeki saygınlığını yerle yeksan eden bir söylem, giderek sanatsal değeri eskilerinin yanına dahi yanaşamayan eserler yahut en güzel zamanlarımızı hatırlatan bir yıldızın eski günlerin çok uzağındaki görüntüsü… Hepsi insana; insanın kusurlu yanına öyle yakışıyor ki…
Hayatta olana değişme potansiyeli sebebiyle tam olarak güvenemediğimiz için, hoşnut olduğumuz konumunu, ölerek dondurmuş birine olan güvenimiz tam!
Duygusallığımızı esere emanet etmemiz, sanatı üretenler içinse gerçekliğe dümen kırmamız gerek. Yoksa hayatta olduğu için anılarımızı ve kendisine dair inancımızı sarsma potansiyeli gördüklerimize ilişkin şöyle derken bulabiliriz kendimizi:
Müsait bir yerde ölür müsünüz?
©2026@metaloda
“Her hakkı saklıdır. Kaynak göstermeden alıntı yapılamaz. Başka yerde yayınlanamaz.”









Leave a Reply
Want to join the discussion?Feel free to contribute!